ANI PLAZA HOTEL	MARRIOTT HOTEL	HOTEL YEREVAN
Golden Palace	HOTEL BELLA	VALENCIA HOTEL
CONGRESS HOTEL	ARMA HOTEL	ARARAT HOTEL
HOTEL EREBUNI	Aquatek	ROYAL PALACE
HRAZDAN HOTEL	Master Class	EUROPE HOTEL
METROPOL HOTEL	AVAN VILA HOTEL	HY BUSINESS HOTEL
TERJAN HOTEL	HOTEL SHIRAK	HOTEL SIL
AVIATRANS HOTEL	HOTEL OLYMPIA	BASS HOTEL
	HOTEL REGINEH

موزه های ارمنستان

اگر بخواهیم یک تعریف خوب از ارمنستان بکنیم، باید آن را به عنوان یک پارک فرهنگی معرفی کنیم. توريستها از وفور مراکز باستانی و فرهنگی در این کشور شگفت زده می شوند. به جرات می توان گفت که غیر ممکن است شما شهر و یا روستایی را در این کشور بیابید که یک اثر باستانی یا یک مرکز فرهنگی و تفریحی در  آن وجود نداشته باشد.

امروزه در شهر ایروان موزه های متعددی وجود دارد كه از معروفترین آنها می توان از ماتناداران نام برد که محل نگهداری نسخ بسیار قدیمی دست نویس است. در این مرکز آثاری وجود دارند که تاریخ نویسان و شرق شناسان منطقه از آنها به عنوان منابع اصلی تحقیقاتی خود استفاده های فراوانی برده اند.

اپرای ایروان  از دیگر مراکزی است که نمی توان از آن به سادگی گذشت. این مرکز که در میدان جمهوری شهر ایروان قرار دارد محل برگزاری کنسرتها و نمایش های بسیار جالبی است.

آثار مهم فرهنگی و تاریخی

- کلیسای اجمیادزین که مقر دینی ارامنه یعنی کاتولیکوس است. این بنا در شهری به همین نام در غرب ایروان واقع شده است . مراسمی که در این کلیسا برگزار می شود و وسایل قدیمی موجود در ان از جمله دیدنی ترین پدیده های ارمنستان است.

دومین مکان بنای یادبود سارداراباد  است كه جهت به یادبود جنگی که در سال 1918 بین ارامنه و ترک ها در گرفت و نهایتا باعث تاسیس نخستین جمهوری ارمنستان در سال 1918 گردید، بناشده است.

تسیسترناگابرت  از جمله آثار دیدنی در ارمنستان در نزدیکی بنای قبلی است و به یاد بود یک و نیم میلیون ارمنی است که در دوران جنگ جهانی اول در ترکیه کشته شدند ساخته شده است.

معبد گارنی که از آثار قبل از دوران مسیحیت است و بسیار شبیه آثار معماری  یونانی است.

خورویراب  سیاه چالی است که گریگور مقدس به مدت 13 سال در ان زندانی بوده.

غذا های محلی: اکثر غذاهای سنتی بسیار شبیه به غذاهای سنتی ایرانی و ترکی بوده و به خوبی می توان تاثیر فرهنگ ایرانی را در پخت غذای ارامنه دید.

معروفترین غذاهای سنتی ارامنه عبارت از:  خاش  که تقریبا همان کله و پاچه ایرانی می باشد.

خاشلاما  که از گوشت گوسفند درست می شود و زاوراپلاف که نوعی پلو است به جای برنج از بلغور تهیه می شود.

یکی از غذاهای معروف ارمنستان در حال حاضر کباب ماهی ایشخان می باشد این ماهی که از دریاچه  سوان صید می شود و نژاد آن به علت صید بی رویه در حال انقراض است، یکی از لذیذترین ماهی های آب های شیرین بوده و طرفداران بسیاری در میان توریست هایی که از ارمنستان دیدن می کنند دارد.

ارمنستان

جمهوری ارمنستان با 29800 کیلومتر مربع مساحت، در غرب آسیا و در قسمت جنوب غربی منطقه  قفقاز و با کمی فاصله از سواحل جنوب شرقی دریای سیاه واقع شده و همچون کمربندی بین مرزهای جمهوری اسلامی ایران از یک سو و جمهوری آذربایجان و گرجستان از سوی دیگر گسترده شده است.

این کشور از نظر وسعت کوچکترین جمهوری اتحاد جماهیر شوروی محسوب می شد كه از جنوب با جمهوری اسلامی ایران و از جنوب غربی با جمهوری خود مختار نخجوان، غرب با ترکیه و از شمال با گرجستان و شرق با جمهوری آذربایجان مرز مشترک دارد.

ارمنستان کشوری کوهستانی است که در شمال فلات ایران، در غرب فلات ارمنستان و جنوب سلسله جبال قفقاز واقع شده است. این کشور در کمربند زلزله قرار دارد.

از زلزله های بزرگ آن که در سال 1988 رخ داد شهر اسپیتاک با جمعیتی حدود 25000 نفر به کلی ویران شد.

ارتفاع ارمنستان از سطح دریا 5900 پا (1800) متر است و تنها کمتر از 10% سرزمین ارمنستان ارتفاع کمتر 3300 پا ارتفاع دارند.

بلندترین قله ارمنستان

آراگاتس یا آلاگیاز است که در شمال غرب این جمهوری واقع است و 4090 متر ارتفاع دارد. از قلل معروف این کشور می توان بازوم  پامباک  آرکونی شاخداگ  واردنیس  می توان نام برد.

آب ها

نکته مهم در مورد ارمنستان عدم دسترسی این کشور به آبهای آزاد است. مهمترین دریاچه ارمنستان  دریاچه سوان، در شرق این کشور واقع شده است و نقش بسیار چشمگیری در اکوسیستم منطقه ایفا می کند و چون در ارتفاع  1924 متری از سطح دریا قرار گرفته است، یکی از مرتفع ترین دریاچه های آب شیرین بزرگ جهان است.

با توجه به کوهستانی بودن این کشور رودهای ارمنستان اکثرا کوتاه و بسیار سریع هستند.

اکثر رودهای ارمنستان یا به طور مستقیم به رود  ارس ریخته و از آن طریق نهایتا به دریاچه خزر سرازیر می شوند و یا از طریق رودهای کورا  یا آخوریان  به رود ارس می ریزند.

مهمترین رود های ارمنستان: رود  کورا  که از گرجستان سرچشمه می گیرد و به خزر می ریزد.

آخوریان که در مرزهای ارمنستان با ترکیه قرار دارد.

 هرازدان که از شهر ایروان می گذرد.

رود آریا که به دریاچه   سوان وصل شده.

وروتان یا بارگیوشات  که از رودهای مهم است.

مسئله حائز اهمیت در باره رودهای ارمنستان این است که رودهای این کشور اگرچه می توانند به عنوان منبع خوبی برای تامین انرژی الکتریسته و آب مصرفی کشور به کار روند ولی به واسطه وجود آبشارها، سرعت زیاد آب جاری در آنها و پهنای کم این رودها قابل کشتیرانی نبوده و این امر مشکل ارتباطات و حمل و نقل در ارمنستان را که یک سرزمین بسته است افزایش داده است.

شهرها

پایتخت ارمنستان   شهر ایروان است که بیش از یک سوم کل جمعیت کشور را تشکیل می دهد.

از دیگر شهر های مهم ارمنستان شهر  گیومری (لنیناکان) آبویان آخوریان آنادزور (کیروواکان)آماسیا مارالیک آپاران تساخکاهوویت آرتاشات آشتاراک اجمیادزین قاپان گوریس گوگارک اوکتمبریان هرازدان ایجوان مارتونی  ماسیس الاوردی وادنیس کامو را می توان نام برد. 

تاریخ 

کاوش های باستان شناسی در ارمنستان حاکی از آن است که از 3000 سال قبل از میلاد مسیح اقوام مختلفی در مناطق مرکزی و غربی ارمنستان سکونت داشتند که مهمترین آنها قوم سوباری  بودند. آنها از نژاد هندو اروپایی و یا نژاد سامی نبودند بلکه شاخه ای جداگانه از نژاد سفید به شمار می رفتند که از دوران بسیار قدیم در قفاز آسیای صغیر و شمال مدیترانه می زیستند. در طول زمان این اقوام به دلیل جنگ های داخلی در میان خود تضعیف گشته و حدود 1500 سال قبل از میلاد مسیح تحت سلطه امپراتور آشور قرار گرفتند.

فشار قوم اشور باعث شد تا اقوام  نائیری و هایا  با یکدیگر متحد گشته و در اطراف دریاچه وان و تحت رهبری  آرامه  حکومت  اورارتو را بوجود  آورند. پایتخت انها شهرتوشپا  بود که بعدها  به وان  تغییر  نام  داد. آرکیشتی  اول پادشاه  اورارتو  در سال  782  ق.م دستور ساخت شهر اربونی را داد  که بعد ها به ایروان شهرت یافت.

آرمن ها (ارامنه) از نژاد هندو اروپایی بوده  و در قرن 6 یا 7 ق. م  به سرزمین اورارتو وارد شدند، آنجا را فتح کردند و زبان خود را بر آنها تحمیل کردند. سپس ساکنان اولیه اورارتو در میان ارمنیان هند و اروپایی حل شدند  و این اختلاط باعث شد که دیگران ملت جدید را  آرمن یا ارمنی و ملت  خود را   های(یا همان هایا) بخوانند.

نام ارمنستان برای اولین بار در کتیبه داریوش در بیستون که مربوط به 521 ق.م است دیده می شود. «سرزمین  پونتس و ارمنستان و... را فتح کردم».

با قدرت گرفتن هخامنشیان در ایران  به تدریج ارمنستان تحت سلطه  امپراتوری هخامنشی قرار گرفت و پس از ان ارمنستان یا تحت سلطه ایران بود و یا تحت سلطه رومیان و بعضا در دوران کوتاهی مستقل بوده.

پس از ظهور اسلام، این کشور به تصرف نیروهای عرب در آمد و حدود دو قرن تحت استیلای خلفای اسلامی بود. از ان پس ارامنه طولانی ترین سابقه استقلال خود را تجربه کردند. تا این که به هجوم ترکان سلجوقی استقلال خویش را از دست دادند. در این دوران قشر عظیمی از ارامنه که حاضر نبودند تن به سلطه سلجوقیان نهند با مهاجرتی عظیم به سمت سیلیسیه رفته و در انجا حکومت تحت عنوان  ارمنستان جدید  پایه گذاری کردند و استقلال خود را به مدت 3 قرن حفظ کردند.

با قدرت گرفتن امپراتوری عثمانی در آسیای صغیر از یک سو و حاکم شدن صفویه بر فلات ایران از سوی دیگر و تقسیم ارمنستان به دو قسمت در سال 1639م. فصل جدیدی در تاریخ ارامنه آغاز می شود که تاثیرات بسیاری در روند جمعیت ارامنه داشته است.

عمده ترین تحول جمعیتی که برای ارامنه ساکن در ارمنستان در این دوران قابل ذکر است مهاجرت گروه عظیمی از ارامنه ساکن در این منطقه به سرزمین های مرکزی فلات ایران بوده است. این مهاجرت گسترده که به دلیل جنگهای ایران و عثمانی و ترغیب شاه عباس صفوی صورت گرفت، باعث گردید که تعداد قابل توجهی از ارامنه به نقاط مختلف ایران کوچ کرده و در استان های غربی و مرکزی کشور سکونت گزینند . این افراد که ایرانیان ارمنی امروز نوادگان انها به شمار می ایند و از مشاغل اصلی آنان در دوران صفویه تجارت کالا و ادویه بین ایران و هند و سایر کشور های اسیایی بود، پایگاه هایی را برای خود در این مناطق بوجود آوردند و بر اساس شواهد ارمنی تبار های ساکن  هند  سنگاپور  چین  و سایر کشور های شرق و جنوب شرق آسیا عمدتاً از نوادگان این ایرانیان ارمنی مهاجر می باشند.

وقوع جنگهای ایران و روس و روس و عثمانی به دلیل قرار گرفتن ارمنستان در خط مقدم نبرد برای این مردم، ویرانی ها و کشتار های وسيع و تاثیرات قابل توجهی بر ساختار جمعیتی انها داشته است.

اما ارامنه ساکن  در آسیای صغیر  تحت حاکمیت سلاطین عثمانی دوران فاجعه آمیزی را آغاز کردند و طی قرن های 17و 18 آنها تلاشهایی را برای رهایی از یوغ امپراتوری عثمانی انجام دادند. اما به دلیل عدم سازمان دهی و ضعف ارامنه در مقابل قدرت امپراتوری نتیجه ان چیزی جز شکست و کشتار های دسته جمعی نبود.

رفتار سرکوب گرانه عثمانی باعث بروز قیام های مردمی ارامنه علیه امپراتوری عثمانی در سالهای پایانی قرن 19 و دهه اول قرن بیست گردید.

با آغاز جنگ جهانی اول و ورود عثمانی به جنگ در کنار المان و اتریش در اکتبر 1914 ارامنه در وضع بسیار اسفباری قرار گرفتند و تمایل ارامنه به پیروزی متفقین و آگاهی عثمانی از این وضع  باعث شد که امپراتوری در خصوص خاتمه دادن به مسائل ارامنه مصمم تر شوند.

به بهانه تخلیه مناطق جنگی از افراد غیر نظامی كوچ دسته جمعی ارامنه آغاز شد و به این ترتیب تعداد ارامنه ساکن در عثمانی به شدت کاهش یافت و اکثریت ارامنه ای که امروزه در سوریه لبنان فرانسه  امریکای شمالی و سایر ممالک غربی زندگی می کنند، فرزندان این کوچ اجباری ارامنه هستند.

ارمنستان از نظر ترکیب قومی بهترین وضعیت را در میان جمهوری های شوروی دارا است و بیش از 93% از جمعیت این جمهوری را ارامنه تشکیل می دهند.

زبان و خط ارمنی

ارامنه معتقد اند که نقش زبان ارمنی در بقای فرهنگ و هویت ملی ارامنه بسیار بیشتر از یک زبان معمولی بوده است. به عقیده آنان طی قرن ها فقدان حاکمیت ملی  تنها نقش کلیسا زبان و فرهنگ ارمنی بوده که بقای ملیت ارمنی را تضمین کرده و باعث گشته که این ملت بتواند تاریخ پر فراز و نشیب و سخت خود را پشت سر بگذارد.

پارویر سواک شاعر ارمنی معاصر، در شعر بسیار معروف زبان مادری می نویسد: طی قرن ها مبارزه برای بقا  زبان ارمنی پناهگاهی بود که اندیشه و احساسات ملی ارامنه در ان محافظت شده است.

طبق نوشته  موسس خورتاتسی مورخ معروف ارمنی قرن 5 م. تا قبل از ابداع الفبا و خط ارمنی هر چند مردم عادی ارمنستان به زبان ارمنی سخن می گفتند ولیکن زبان و خطوط حاکم در نهاد های رسمی دولتی فارسی کهن  آسوری و یونانی بوده  تا این که در سال 406 م. مسروپ ماشتوس شخصی که ارامنه به وی به علت خدمتش به فرهنگ ارمنی، لقب مقدس داده اند، پس از 9 سال تلاش شبانه روزی  الفبای زبان ارمنی را ابداع کرد.

ابداع الفبای ارمنی ناشی از شرایط خاص ارمنستان در قرن 4 و 5 م. است و از یک سو در سال 387 م. و در پی توافقنامه ای که بین ایران و روم به امضا رسیده بود ارمنستان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم گردید و فرهنگ ارمنی مورد تهدید فرهنگ های ایران و روم قرار گرفت. از سوی دیگر ترویج دین مسیحیت که از سال 301 م. به عنوان دین رسمی کشور اعلام گردیده بود با مشکل بزرگی مواجه شده بود و مشکل آن بود که مراسم کلیسایی در بخش های شرقی ارمنستان به زبان آسوری و در بخشهای غربی آن به زبان یونانی انجام می گرفت و توده مردم به دلیل عدم آشنایی به این زبانه با بسیاری از تعالیم  جدید بیگانه می ماندند . مجموعه این شرایط به مرام چندین عامل دیگر باعث گردید تا مسروپ ماشتوس که یک روحانی نامدار بود در سال 398 م به فکر ابداع الفبای ارمنی بیفتد.

خط ارمنی از چپ به راست نوشته می شود و حروف جدای از هم و در یک ردیف قرار می گیرند (مثل لاتین و برخلاف فارسی که حروف به یکدیگر می چسبند).

از مسائلی که در این رابطه بوجود امد اين است كه ارمنستان به دو قسمت شرقی و غربی  و در نتیجه زبان ارمنی به دو شاخه با گویش ها و نگارش های  شرقی و غربی تقسیم شد. این دو شاخه در اساس با یکدیگر مشابه اند ولی تفاوت در دستور زبان و مکالمه است. شاخه شرقی زبان ارمنی در ارمنستان فعلی و ارمنی تبار های ایرن حاکم است و شاخه غربی زبان ارمنی مورد استفاده ارامنه ساکن در سایر نقاط جهان است.

پس از استقرار نظام کمونیستی در ارمنستان تحول زبان ارمنی وارد مرحله جدیدی شد. رهبران مسکو در تلاش بودند تا تمامی مظاهر ملی ملیت های ساکن در جمهوری های اتحاد شوروی را از بین برده و نظام یکدست را جانشین نظام چند ملیتی روسیه تزاری نمایند لذا به مبارزه جدی با زبان های ملی موجود از جمله زبان ارمنی پرداختند.

فرهنگستان زبان ارمنی در ایروان که برجسته ترین زبان شناس و ادبیات ارمنستان را در خدمت خود دارد مترادف ارمنی واژه های جدیدی را ابداع کرده است و اصول دستوری و املایی و نحوه نگارش درست این زبان را تحت کنترل خود دارد.

اهمیت استراتژیک  ارمنستان

پس از جنگ جهانی دوم اهمیت استراتژیک ارمنستان کاسته نشد و برای مقابله با تهاجم احتمالی ناتو از طریق ترکیه  صد ها واحد از نیروهای نظامی متعارف بلوک شرق در ارمنستان استقرار یافته اند. پس از فروپاشی شوروی و ایجاد کشور های مشترک المنافع هر چند احتمال تقابل میان نیروهای روسیه و غرب تا حد زیادی  کاهش یافته است ولیکن با توجه به این امر که مرز میان ارمنستان و ترکیه هنوز نیز یکی از اصلی ترین محل های تلاقی بزرگترین قدرت های هسته ای جهان یعنی جامعه مشترک المنافع و ناتو می باشد، پس می توان گفت از اهمیت استراتژیکی ارمنستان از این نظر کاسته نشده است. از سوی دیگر مسائل جدیدی ک مطرح شده که اهمیت استراتژیکی ارمنستان را برای امنیت ملی کشورهای منطقه دو چندان کرده است. یکی از این مسائل که می تواند بر روی امنیت ملی روسیه و برخی دیگر از کشور های منطقه تاثیر مستقیم داشته باشد  طرح تئوری پان تورانیسم است که بر اساس آن کلیه ممالک ترک زبان از مرزهای چین تا بالکان با یکدیگر متحد شده و امپراتوری بزرگی را تشکیل می دهند که کلیه ترک زبان ها را تحت یک پرچم واحد گرد می آورد. طبیعی است که تحقق یک چنین اندیشه ای باعث ایجاد یک امپراتوری بزرگ ترک در اوراسیا شده و کلیه معادلات استراتژیک را در منطقه به هم خواهد ریخت و تاثیر قابل توجهی بر امنیت ملی تمامی کشور های منطقه  خواهد داشت. در این میان تنها كشوری که جلوی تحقق یک چنین اندیشه ای را می گیرد جمهوری ارمنستان است که همچون کمربندی بین ترکیه و جمهوری ترک زبان قفقاز و آسیای مرکزی قرار گرفته و ارتباط آنان را مختل نموده است.

در این میان برخی حامیان غربی برای تحقق اندیشه پان تورانیسم  پیشنهاد هایی را را ارائه کرده ند یکی از جالب ترین انها مبادله مناطق قره باغ زنگزور بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان است (طرح موسم به گوبل ) که از یک سو مشکل قره باغ حل خواهد شد و از سوی دیگر با پیوستن   زنگزور  به آذربایجان  ارتباط زمینی ترکیه با جمهوری های ترک نشین و قفقاز و آسیای مرکزی تسهیل شده و زمینه تحقق افسانه پان تورانیسم مهیا خواهد شد.

مذهب

اکثریت قریب به اتفاق مردم ارمنستان  پیرو کلیسای گریگوری هستند که کلیسای ملی ارامنه بوده و جزو کلیسای  ارتدوکس به شمار می رود.

تاریخچه رشد مسیحیت در ارمنستان

ارامنه قبل از گرویدن به دین مسیحیت بت پرست بوده و بت های بیشماری را می پرستیدند از جمله  آناهید.

پس از ظهور مسیح (ع) و از قرون اول میلادی نخستین پیام آوران مسیحیت وارد ارمنستان شده و به تبلیغ ین دین پرداختند. اولین مبلغان مسیحی در ارمنستان «بار تو قیمئوس  مقدس» و «تادئوس مقدس» از شاگردان حضرت مسیح (ع) به شمار می آمدند. این افراد به دست حکام بت پرست ارمنستان کشته شدند و بعد ها در مقتل انها کلیساهایی ساخته شد. کلیسای  تاده  مقدس  یا همان  قره کلیسا واقع در نزدیکی های  ماکو محل شهادت  تادئوس   می باشد.

با این که از همان ابتدا و به ویژه آغاز قرن دوم میلادی به بعد عده ی از مردم ارمنستان به دین مسیحیت گرویدند ولیکن تا پایان قرن سوم میلادی بت پرستی همچنان اصلی ترین مذهب حاکم بر ارمنستان بود.

در واقع مقدر بود که مسیحی کردن ارمنستان توسط  گریگور مقدس صورت گیرد. گریگور منسوب به خانواده  اشکانی و بنا به روایتی پسر همان مردی بود که به تحریک شاهان ساسانی، خسرو اول پادشاه ارمنستان را كشته بود. گریگور و همه افراد خانواده اش به ناگزیر از ارمنستان گریختند و در سزاره واقع در کاپادووکیه   مقیم شدند و در آنجا بود که گریگور با تعالیم مسیح ع آشنا گردید و مسیحی شد.

قبول دین مسیحی توسط ارامنه دارای دو جنبه مهم می باشد. از جنبه تاریخ ارامنه،  گرویدن این ملت به مسیحیت نقطه مرکزی تاریخ  ارمنستان محسوب شده و در واقع تمامی تحولاتی که ارمن از ان پس شاهد بوده اند تا حد زیادی متاثر از این رویداد تاریخی بوده است.

از جنبه دیگر و از دیدگاه تاریخ مسیحیت نیز این رویداد اهمیت ویژه ای دارد چراکه ارامنه نخستین ملتی هستند که دین مسیح را به عنوان دین رسمی کشور پذیرفتند. شایان ذکر است که گرویدن کنستانتین به دین مسیح و قبول مسیحیت به عنوان دین رسمی امپراتوری روم در سال 313 م. صورت گرفت.

اولین کلیسای ارمنی توسط گریگور در اقارشاپات  که همان اجمیادزین کنونی است  در سال 303م. ساخته شد و این مکان هنوز مقر اصلی کلیسای ارمنی است.

هنر در ارمنستان 

ارامنه در رشته های معماری،  کنده کاری، نقاشی، موسیقی و تئاتر  پیشینه پرباری دارند. با توجه به کوهستانی بودن ارمنستان و وفور سنگ های ساختمانی در این کشور و استفاده دیرباز از این سنگها در امر ساختمان سازی   کنده کاری بر روی سنگ ها نیز از اعصار قدیم در میان ارامنه مرسوم گردید.

نقاشی

هنر نقاشی در ارمنستان بیشتر در کلیساها و صومعه ها رشد یافته و مورخان ارمنی قرن پنجم خبر از نقاشی های متعدد بر روی سقف و دیوارهای کلیساها در این دوران داده اند. نمونه آن را در کلیسای وانک اصفهان  می توانیم ببینیم.

هنر نقاشی هنوز در ارمنستان رواج دارد و نقاشان بسیار معروفی را به جهان معرفی کرده است.

موسیقی

موسیقی نیز از دیرباز در میان ارمنه رواج داشته ولی از آثار قبل از مسیحیت هیچ یادگاری به ما نرسیده است. از قرن چهارم میلادی به بعد موسیقی دینی در اماکنی همچون کلیساها و صومعه ها رشد چشمگیری یافت و در کنار آن موسیقی های مردمی نیز رایج بود. عمده ترین موسیقی کلیسایی در میان ارامنه    شاراگان  به نام «درد» این موسیقی که هم اکنون در مراسم دینی کلیساهای ارمنی به وفور اجرا می شود از قرن چهارم میلادی  وجود داشته و تا کنون تغیرات اندکی را شاهد بوده است.

هنر موسیقی هنوز در میان ارامنه رواج چشمگیری دارد. هنرستان ها و دانشکده های موسیقی  این کشور از جمله بهترین ها در این رشته محسوب شده. اپرا و ارکستر  فیلارمونیک  ارمنستان نیز بسیار فعال بوده و رهبری ان در حال حاضر با «لوریس چگناوویان»است که دارای شهرتی جهانی بوده و متولد ایران می باشد.

تئاتر 

 ارامنه از دیر باز تئاتر را می شناختند. طبق نوشته مورخان ارمنی حدودا از یک قرن پیش از میلاد تئاتر در بخشهای غربی ارمنستان رواج چشمگیری یافت و سپس به بخشهای شرقی گسترش یافت و در نزد سلاطین و امرا اجرا می شد. تئاتر یونانی در  تئاتر ارمنی تاثیر به سزایی داشته واژه  تادرون در زبان ارمنی به همان معنای تئاترون  یونانی بوده  و حکایت از این امر دارد که تئاتر از یونان به ارمنستان آورده شده است. پس از رواج مسیحیت در ارمنستان این هنر توسط برخی از روحانیون تحریم شد و تا مدت های مدید از اجرای ان جلوگیری می شد تا این که با پایان یافتن قرون وسطی و آغاز عصر جدید دوباره به عنوان  یک هنر مطرح گردید.

آداب و رسوم در ارمنستان 

تا قبل از ورود مسیحیت به ارمنستان ارامنه دارای اعیاد مختلفی بودند که مهمترین آن عید آغاز سال باستانی بود که ناواسارت نام داشت. اعیاد دیگری نیز در این زمان مرسوم بود که عمدتا به پرستش الهه ها و بت ها اختصاص داشت و از معروفترین انها می توان به وارتاوار  اشاره کرد که در اوایل تابستان برگزار می گردید و با وجود گذشت قرن ها و گرویدن ارامنه به دین مسیح هنوز در میان این ملت رواج دارد و ارامنه این عید را با پاشیدن آب به روی یکدیگر گرامی می دارند. با ورود مسیحیت به ارمنستان اعیاد دینی جانشین اعیاد قبلی شدند. مهمترین عید ارامنه همچون سایر مسیحیان جهان عید کریسمس  یا تولد حضرت مسیح است که ارامنه آن را در 6 ژانویه برگزار می کنند در حالی که سایر مسیحیان  آن را در روز 25 دسامبر برگزار می کنند و از این نظر میان کلیسای ارمنی و سایر کلیساها اختلاف نظر وجود دارد.

دومین عید مهم مسیحی که نزد ارامنه بسیار مهم می باشد عید پاک است که سالروز رستاخیز حضرت مسیح  بوده و طبق تقویم خاصی  در اولین ماه بهار برگزار می شود.

از اعیاد دیگر می توان از  هامیار تسوم  اشاره کرد که سالروز عروج مسیح (ع) به آسمان ها است.

از اعیاد ملی در ارمنستان:

عید وارتانانک و عید روز فرهنگ  از مهمترین آنهاست. عید وارتانک سالروز قیام ملی ارامنه به رهبری وارتان مامیکونیان و عید فرهنگ گرامیداشت سالروز ابداع الفبا و خط ارمنی توسط  مسروپ ماشتوس می باشد.

از دیگر اعیاد ملی ارمنستان در حال حاضر می توان به گرامیداشت روز 25 سپتامبر که روز ملی ارمنستان می باشد اشاره کرد. در این روز مردم ارمنستان با شرکت در انتخاباتی به ید ماندنی رای به استقلال ارمنستان از اتحاد جماهیر شوروی دادند.

روز مهم دیگر در میان ارامنه  28 ماه مه می باشد، در چنین روزی در 1918 ارامنه پس از قرن ها توانستند استقلال خود را باز یابند،  استقلالی که چندان دوام نداشت.

لباس سنتی: لباس  مردان آنها ما بین لباس سنتی مردان ساکن خطه شمالی ایران و لباس مردان گرجی بوده است و نشان از سالهای نفوذ فرهنگ ایرانی در منطقه قفقاز دارد.

لباس زنان ارمنی که تحت عنوان داراز شناخته می شود  نیز شبیه لباس های زنان سایر ملل ساکن در منطقه است و شامل لباس بلند و زردوزی شده و روسری به رنگهای شاد می باشد.

سطح علمی:

نرخ باسوادی در ارمنستان بسیار بالا بوده و در حد کشور های پیشرفته صنعتی است. حدود 99% از جمعیت بالای 15 سال این کشور باسواد بودند که نرخ بسیار بالایی است.

دانشگاه های ارمنستان در رشته های مهندسی و هنر دارای اعتبار جهانی هستند.

مطبوعات در ارمنستان 

بر اساس اطلاعات داده شده از سوی یونسکو در سال 1992 مجموعا 7 روزنامه و 57 نشریه غیر روزانه در این کشور منتشر می شوند و تیراژ این روزنامه ها و نشریات مجموعا حدود  5 میلیون و 100 هزار نسخه بوده که آمار بسیار بالایی است.

روزنامه ها:

هایک: ارگان جنبش ملی ارامنه   یعنی حزب حاکم در ارمنستان

آنکاخوتیون: به زبان ارمنی یعنی استقلال ارگان اتحادیه ملی سردبیران هایریکیان می باشد که از رهبران اپوزیسیون است.

هایاستانی هانراپتوتیون: به معنی جمهوری ارمنستان به دو زبان ارمنی و روسی در ایروان منتشر می شود.

آزاگ: به معنی  دولت  ارگان حزب  رامگاوار  است.

هایستان: به معنی  ارمنستان  سردبیرآن گ.آبرامیان  و از سال 1920 منتشر می شده.

گراکان ترت: به معنی نشریه دبی است و ارگان کانون نویسندگان ارمنی است.

یر کویان یروان: به معنی غروبها و نشریه شهرداری ایروان است.

آوانگارد: ارگان لیگ جوانان ارمنستان است.

مهمترین نشریه به زبان های روسی و کردی در ارمنستان:

اپوکا به زبان روسی.              

ریاتازه به زبان کردی.

آخرین خبرها از آن حکایت دارد که به دنبال تحولات سیاسی اخیر احتمال از سر گیری انتشار هفته نامه  آزادامارد  ارگان داشناکسیون و روزنامه یرگیر  ارگان دیگر داشناکسیون  وجود دارد.

خبرگزاری ها در ارمنستان

تا قبل از فروپاشی شوروی خبرگزاری تاس تنها سازمان فعال در این زمینه محسوب می شد و پس از فروپاشی هر کدام از جمهوری های استقلال یافته تاسیس خبرگزاری ملی خود را آغاز کردند. خبرگزاری ارمنستان هم با نام  آرمن پرس (آژانس خبری ارمنستان) شروع به فعالیت نموده است . و مدیر ان در حل حضرگ. اوگانسیان  می باشد.

خبرگزاری دیگر های لور است.

اقتصاد در ارمنستان  

کشاورزی: با توجه به کوهستانی بودن این کشور و اقلیم خشک آن زمینه های رشد کشاورزی در این جمهوری ها چندان مهیا نبوده و با توجه به این نکته در دوران شوروی برنامه ریزی اقتصادی بر این منوال بوده که بر بخش صنعتی بیش از کشاورزی توجه شده و اکثر تلاش ها در جهت صنعتی کردن هر چه بیشتر کشور متمرکز بوده است.

لازم به ذکر است در کل تنها 20% سرزمین های موجود در ارمنستان قابل کشت است و این زمین ها نیز در دامنه کوه ها قرار دارند. در این خصوص ارمنی ها می گویند «ما نان را از داخل سنگ  در می آوریم».

کشاورزی در زمینه باغداری و تولید میوه و سبزیجات و صیفی جات تمرکز یافته و فعالیت های گسترده ای در زمینه تولید گل و صادرات ان آغاز شده است.

صنعت: بخش صنعت در ارمنستان از اهمیت خاصی برخوردار است و این کشور یکی از صنعتی ترین جمهوری های شوروی محسوب می شود. این بخش حدود 43% نیروی کار را در ارمنستان را به خود جلب کرده و سهمی اساسی در تولید ناخالص داخلی دارد.

در ارمنستان زیر بخش های  الکترومکانیک، الکترونیک، ابزار آلات و صنایع خودروسازی در موقعیتی پیشرفته قرار دارند یکی از مهمترین کارخانجات ارمنستان کارخانه لاستیک سازی  ایروان است و طبق قراردادی که با ایران دارد كائوچوی مور نیاز خود را از ایران تامین می کند.

از دیگر کارخانه های مهم ا رمنستان موسسه پترشیمی نایرت است.

در زمینه صنایع کانی، تراش و پرداخت سنگ تولید سرامیک  و تولید شیشه برای عطر است.

صنایع سبک در ارمنستان 80% تولید خود را به دیگر جمهوری ها صادر می کند. در زمینه صنایع غذایی، ارمنستان دارای یکی از غنی ترین منابع آب معدنی جهان است و به خاطر فقدان صنعت بسته بندی این جمهوری نمی تواند به طور کامل از منابع غنی طبیعی استفاده کند.

ازمشکلات عمده در بخش صنایع این جمهوری می توان به کمبود انرژی اشاره کرد.

انرژی: ارمنستان از نظر منابع نرزی خیلی فقیر و وابسته به خارج است. این کشور گاز را از سیبری و ترکمنستان و نفت و ذغال سنگ را نیز از کشور های خارجی تامین می کند لذا عمده ترین نوع انرژی مصرفی در این کشور انرژی الکتریکی است. 

در هر حال اقدام این کشور  در راه اندازی نیروگاه هسته ای مدزامور می تواند نیاز این کشور را از واردات انرژی کاهش دهد.

معادن: ارمنستان از لحاظ منابع غنی بوده که بعضا پس از فروپاشی شوروی از کار افتاده است. ارمنستان دارای منابع غنی مس و آهن، جیوه و کرومیت، مولبیدن  و طلا است. بتونیت قلیایی با کیفیت بالا تایید شده – دیاتومیت که در موارد تصفیه کننده مورد استفاده قرار می گیرد – ذخایر عمده پرلیت – سئولیت و معدن سنگ مرمر ین الوان – گرانیتو سنگ مشبک و سنگهای نیمه قیمتی  یاقوت ارغوانی – عقیق – یشم- سنگ شیشه ای – فیروزه – لیستونیت – اوبسیدیلان که همگی از نظر کیفیت بی نظیر هستند در ارمنستان یافت می شود.

احزاب در ارمنستان 

حزب جمهوری ارمنستان

اتحادیه سوسیال دموکرات ملی

حزب محافظه کار ملی ارمنستان

حزب آزادیخواه رامگاوار ارمنستان

حزب نژاد پرستی ارمنستان

حزب فدراسیون انقلابی ارمنستان

جنبش ملی ارامنه

حزب مذهبی نژادی نژده

و........

بحران قره باغ

بدون شک شناخت سیاست خارجی ارمنستان بدون شناخت دقیق بحران قره باغ امکان پذیر نخواهد بود این بحران که ریشه در تاریخ داشته  ولیکن از سال 1988 به بعد وارد مرحله جدید درگیری بین جمهوری آذربایجان از یکسو و ارامنه قره باغ و ارمنستان از سوی دیگر شده است و هم اکنون در حالت نه جنگ و نه صلح قرار داشته است و مانع بزرگی در جهت توسعه دو جمهوری تازه استقلال یافته ارمنستان و آذربایجان می باشد.

هر بار که نامی از ارمنستان برده می شود نام منطقه قره باغ نیز خود به خود در ذهن تداعی می شود جرا که درگیری های قومی منطقه قره باغ تاثیر زیادی بر سیاست و حکومت در ارمنستان گذاشته است.

برای درک بهتر ریشه های بحران منطقه قره باغ باید با عوامل جغرافیایی تاریخی و فرهنگی منطقه آشنا شد. همچنین سیاست های دولت شوروی در منطقه یاد شده میانجیگری هایی که در این دوران صورت گرفته و راه حلهای ارائه شده برای این بحران ضروری است.

 قره باغ ناحیه ی است کوهستانی در غرب جمهوری آذربایجان در 7 کیلومتری مرز ارمنستان و 25 کیلومتری شمال مرز ایران. جمعیت این ناحیه را ارامنه تشكيل می دادند و20% باقیمانده شامل آذری ها می شد.

مسئله در بعد تاریخی ان از پیچیدگی بیشتری برخوردار می باشد با وجود انکه جوامع ارمنی و ترک حدود هزار سال کنار یکدیگر زیسته اند همواره کشمکشهایی میان انها وجود داشته است که منعکس کننده اختلافات عمیق فرهنگی و عقیدتی است.

ارامنه به استناد مدارک موجود تاریخی بر اقامت چندین هزار ساله خود در منطقه پافشاری دارند و در کتب ارمنی این منطقه با نام   ارتساخ خوانده می شود و همواره شرقی ترین استان ارمنستان بوده است. در مقابل آذری ها مدعی اند که اولا ارامنه قره باغ در اصل آلبانی هایی بوده اند که به مسیحیت گریگوریان گرویده اند  و از لحاظ نژادی ارمنی نیستند، ثانیا اینان در طول تاریخ تنها اقلیت را در این منطقه تشکیل می داده اند. آذریها با ارائه آمارهای متعددی معتقدند که تا سالهای اولیه قرن 19 ارامنه تنها 20% از جمعیت منطقه قره باغ را تشکیل می دادند.

پس از سقوط جمهوری های آذربایجان و ارمنستان و استقرار حاکمیت مسکو بر این مناطق – مسئله قره باغ در چارچوب سیاست های شوروی و بطور موقت حل شد و ارامنه  مدعی اند که سپردن بخش بیشتر به آذربایجان را استالین ایفا کرده است و این در راستای جلب نظر ترکیه در آن زمان بوده است و در عین حال صدور انقلاب  بلشویکی به شرق مسلمان از طریق جمهوری آذربایجان به آن مناطق.

در سال 1992و در پی درخواست دو جمهوری آذربایجان و ارمنستان از جمهوری اسلامی ایران، اولین میانجیگری فعال و تا حدودی کارساز توسط وزیر امور خارجه ایران در منطقه آغاز شد که به آتش بس نسبتا پایداری نیز انجامید و روسای جمهوری دو کشور با میانجیگری رئیس جمهور وقت آقای هاشمی رفسنجانی موافقتنامه تهران در این سال به امضاي طرفین رسید.

این توافقنامه پیروزی بزرگی برای جمهوری اسلامی ایران در منطقه قفقاز وآسیای مرکزی محسوب و موید شکست طرحهای امریکا و عمالش برای جلوگیری از نفوذ ایران در منطقه می باشد.

در سال 1994 تلاشهای جدیدی  برای برقراری آتش بس و استقرار صلح در منطقه آغاز شد و در همین راستا رهبران دینی ارمنستان و آذربایجان در مسکو دیدار کرده و رئیس جدید گروه مینسک آقای یان الیا سون  سوئدی با سفر به منطقه دور جدیدی از تلاشها را آغاز کرد.

مهمترین اقدامی که صورت گرفت ملاقات نمایندگان طرفهای درگیر در بیشکک پایتخت قرقیزستان با نظارت نمایندگان روسیه – فنلاند-قرقیزستان بود. در این مذاکرات روسها خواهان رعایت سه اصل بودند: برقراری آتش بس – قبول نمایندگان قره باغ به عنوان یک طرف اصلی مذاکرات صلح – استقرار 1800 نفر از نیروهای جامعه مشترک المنافع در خط حائل آتش بس. این مسئله به وضوح حمایت روسها را از ارامنه نشان می داد و به همین دلیل ارامنه بدون هیچ شرطی مذاکرات را امضا کردند و در نهایت آذربایجان تحت فشار روس ها و تغییرات مختصری این اعلامیه را امضا کرد.

طی سالهای اخیر هر چند تلاش های گروه  مینسک برای نزدیکتر کردن دیدگاه های طرفین بحران به یکدیگر ادامه یافته  بود و موفقیت هایی نیز حاصل شده بود ولی انتخابات 1996 در قره باغ که به انتخاب روبرت کوچاریان به عنوان رئیس جمهور قره باغ منجر گردید قضیه را پیچیده تر كرد.

برای پایان دادن بحران قره باغ تمامی طرفین درگیر باید به سه واقعیت توجه داشته باشند.

1– هیچ کدام از طرفین به تنهایی توان حل بحران را ندارند و گذشت زمان آن را پیچیده ترمی نماید.

2– طرفین باید این مسئله را در مد نظر داشته باشند بازگشت به وضعیت قبل از فروپاشی شوروی امری غیر ممکن است

3-  بازیگران بین المللی در مناقشه قره باغ علاقه ای به همکاری با یکدیگر ندارند و هر یک از آنان خواهان حذف دیگری است. مسکو در صدد است که به نوعی (دکترین مونروئه) روسی را در منطقه اعمال نماید و آنچه را که زمانی شوروی نامیده می شد از نفوذ بازیگران بین المللی خصوصا امریکا و اروپا محفوظ نگهدارد. غرب و ترکیه خواهان بی اثر کردن سیاستهای ایران هستند در حالی که ایران نزدیکترین مرزها را به منطقه بحرانی دارد و نادیده گرفتن آن حل بحران را مشکل تر می سازد.

ا یر و ان

بر روی ادامه مطلب کلیک کنید